Steunkousen dragen na een beenbreuk door vallen

Femke de Vries

Fysiotherapeut gespecialiseerd in valpreventie

Een beenbreuk oplopen door een val: het overkomt je sneller dan je denkt. Eén verkeerde stap op een gladde stoep en je ligt eruit.

Na de eerste schok, de pijn en het gips, begint het echte herstel pas. Je been is stijf, gezwollen en voelt vreemd aan. Hier komt de steunkous om de hoek kijken.

Misschien krijg je ze van je arts of fysiotherapeut, maar waarom eigenlijk?

In dit artikel lees je precies wat steunkousen voor je kunnen doen na een beenbreuk, wanneer je ze moet dragen en hoe je ze makkelijk aan- en uittrekt. Lekker praktisch, zonder moeilijk geneuzel.

Waarom Steunkousen na een Val? De Kracht van Compressie

Stel je voor: je been ligt wekenlang in het gips of in een brace. Je beweegt nauwelijks.

Je spieren werken niet meer als een pomp om je bloed omhoog te brengen naar je hart. Het gevolg? Bloed en vocht hopen zich op in je onderbeen en enkel. Je been voelt zwaar aan, doet pijn en ziet er dik uit. Dit noemen we oedeem.

Steunkousen, of compressiekousen, zijn je beste vriend in deze fase. Ze oefenen een zekere druk uit op je been, van de enkel tot halverwege je kuit of tot aan de knie.

Deze druk zorgt ervoor dat je bloedvatwand wordt ondersteund. Het vocht wordt als het ware omhoog geduwd en je bloedcirculatie verbetert.

Dit vermindert zwelling, verlicht pijn en vermindert het risico op een strak en gespannen gevoel. Maar het allerbelangrijkste is het voorkomen van een longembolie of een trombosebeen. Door de immobiliteit na een val stroomt het bloed trager, en dat verhoogt het risico op stolsels.

Steunkousen helpen dit risico te verlagen. Ze zijn een standaard onderdeel van de nazorg bij veel beenbreuken, zowel in het gips als na het verwijderen van het gips.

Wanneer Zijn Steunkousen Geschikt?

Steunkousen zijn niet alleen voor ouderen. Na een val en een beenbreuk kunnen ze voor bijna iedereen nuttig zijn, mits ze goed worden gebruikt.

Tijdens de Gipsfase

Hier zijn de situaties waarin ze vaak worden voorgeschreven: Zodra je been in het gips gaat, begint de zwelling vaak direct. Een steunkous aan de andere kant (het goede been) is soms nodig om het verschil in belasting te compenseren, maar meestal draag je de steunkous aan de kant van de breuk ónder het gips of aan de vrije voet als je been in een loopgips of brace zit. De kous zorgt dat de zwelling beperkt blijft en het been comfortabeler aanvoelt. Als het gips eraf is, voelt je been vaak dik en zwak aan.

Na Het Verwijderen van het Gips

De huid is droog en de spieren zijn geslonken. Op dit moment zijn steunkousen cruciaal.

Bij Reizen na een Breuk

Ze helpen het been te "ontzwellen" en geven steun aan de weke delen en de spieren.

Dit maakt het opstarten van de fysiotherapie en het weer leren belasten van je been veel prettiger. Mocht je extra ondersteuning wensen, dan kan een ergotherapeut inschakelen na een val helpen om weer veilig mobiel te worden. Als je na je herstel weer moet reizen, bijvoorbeeld met het vliegtuig of een lange autorit, is het dragen van steunkousen aan te raden.

Door de lage druk in een vliegtuig en het langdurig stilzitten, loop je extra risico op trombose. Een steunkous met een lichte tot middelzware compressie (klasse 1 of 2) biedt hier bescherming.

Wanneer Mag Je Geen Steunkousen Dragen?

Ook al zijn ze nuttig, steunkousen zijn niet voor iedereen weggelegd. Er zijn situaties waarin het dragen van deze kousen zelfs gevaarlijk kan zijn. Raadpleeg altijd een arts voordat je ze aanschaft, vooral bij de volgende aandoeningen:

• Arteriële problemen: Als je een vernauwing hebt in de slagaders van je benen (perifere arteriële ziekte), kan de druk van de kous de doorbloeding naar je voeten juist verder belemmeren. Dit kan leiden tot pijn en weefselbeschadiging.
• Ernstige diabetes met zenuwbeschadiging: Mensen met een verminderd gevoel in hun voeten (neuropathie) voelen niet altijd of een kous te strak zit of een knellende rand heeft. Dit kan leiden tot open wonden zonder dat je het doorhebt.
• Open wonden of ernstige huidinfecties: Als je aan je been breuk ook wondjes hebt die niet genezen zijn, mag je geen strakke kousen dragen. Dit belemmert de genezing en kan infecties verergeren.
• Ernstige hartfalen: In sommige gevallen van ernstig hartfalen kan de extra druk op de benen het hart te zwaar belasten.

Hoe Trek Je Steunkousen Correct Aan?

Steunkousen aantrekken kan een sport op zich zijn. Ze zitten strak en zijn gemaakt van elastisch materiaal dat niet zomaar meerekt.

Toch hoef je geen krachtpatser te zijn om ze te dragen. Volg deze stappen voor het beste resultaat:

1. De Juiste Maat

Meet je been altijd op voordat je kousen koopt. De maat is afhankelijk van je enkelomvang, kuitomvang en beenlengte. Te klein is pijnlijk en werkt averechts; te groot schuift en biedt geen compressie.

Bij de thuiszorgwinkel of apotheek kunnen ze je meten. Merken zoals Juzo, Sigvaris of Jobst bieden diverse maten aan. Je trekt de kous aan als een panty. Zorg dat je handen droog zijn (misschien zelfs poeder gebruiken als je huid erg droog is).

2. De Juiste Techniek

Schuif de kous stap voor stap omhoog, beginnend bij de tenen. Zorg dat er geen plooien of vouwen in de kous zitten, vooral rond de enkel en hak.

Een vouw kan een drukpunt veroorzaken en dat is het laatste wat je wilt na een breuk. Veel mensen vinden het moeilijk om steunkousen aan te trekken.

3. Hulpmiddelen

Er bestaan handige hulpmiddelen voor, zoals een "steunkousenaantrekker" (ook wel steunkousenschoen genoemd). Dit is een kunststof huls waar je de kous overheen schuift. Je schuift je been erin en trekt de kous omhoog.

Dit bespaart je een hoop gedoe en voorkomt dat je de kous scheurt.

4. Verzorging en Levensduur

Steunkousen slijten. De compressie neemt na verloop van tijd af. Om de werking te garanderen, was je ze dagelijks of om de dag.

Gebruik een mild wasmiddel (wolwas of fijnwas) en was ze op maximaal 40 graden. Laat ze aan de lucht drogen, niet in de droger.

Gemiddeld gaan steunkousen 3 tot 6 maanden mee. Daarna verliezen ze hun elasticiteit en zijn ze minder effectief.

Alternatieven voor Steunkousen

Is het dragen van een kous voor jou geen optie? Geen paniek. Er zijn andere manieren om de doorbloeding te stimuleren en zwelling te voorkomen na een beenbreuk.

• Compressieverband (zwachtels): Dit zijn elastische bandages die je om het been wikkelt. Ze zijn verstelbaar, wat handig is als de zwelling snel verandert. Ze worden vaak door de fysiotherapeut aangelegd.
• Lymfedrainage: Een speciale massage die het lymfestelsel activeert. Dit helpt overtrek vocht af te voeren zonder druk van een kous.
• Manuele lymfedrainage (MLD): Een vorm van massage die specifiek gericht is op het verminderen van oedeem.

Prijzen en Vergoeding

Steunkousen zijn verkrijgbaar in verschillende prijsklassen. Een standaard kous bij de drogist of thuiszorgwinkel kost tussen de €20 en €50 per paar.

Medische compressiekousen van een speciaalzaak (klasse 2 of hoger) kunnen duurder zijn, soms wel €80 tot €100 per stuk. De vergoeding hangt af van je zorgverzekering. In Nederland worden steunkousen vaak vergoed vanuit de basisverzekering als ze medisch noodzakelijk zijn (bijvoorbeeld na een trombosebeen of ernstige oedeem na een breuk). Je hebt dan een recept nodig van een arts. Check altijd even je polis of het budget voor hulpmiddelen.

Conclusie

Een beenbreuk na een val is vervelend, maar met de juiste zorg herstel je sneller. Steunkousen zijn een eenvoudig maar effectief hulpmiddel om zwelling te verminderen, pijn te verlichten en complicaties zoals trombose te voorkomen. Ze zijn geschikt voor de meeste mensen, tenzij je specifieke aandoeningen zoals ernstige doorbloedingsproblemen hebt of comfortabele brede schoenen nodig hebt.

Zorg dat je de juiste maat draagt, trek ze elke dag correct aan en vervang ze op tijd.

Zo geef je je been de steun die het nodig heeft om via gerichte oefeningen voor spierherstel weer op kracht te komen.